Vergunningvrij aanbouwen, zo zit het

Een van de eerste vragen bij een aanbouw is: heb ik een vergunning nodig? Het goede nieuws is dat veel aanbouwen aan de achterkant van een huis vergunningvrij zijn. Maar er zijn regels. En sinds de Omgevingswet speelt je gemeente een grotere rol. In dit artikel leggen we de belangrijkste regels uit in gewone taal.

Let op: dit is algemene informatie, geen juridisch advies. De regels kunnen per gemeente verschillen. Doe altijd de vergunningcheck in het Omgevingsloket of vraag het na bij je gemeente.

Hoe zit het sinds de Omgevingswet?

Sinds de Omgevingswet staan de regels voor bouwen op twee plekken:

• De technische regels staan in het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl). Die gaan over veiligheid, gezondheid en energiezuinigheid.
• De ruimtelijke regels staan in het omgevingsplan van je gemeente. Die gaan over waar en hoe groot je mag bouwen.

De landelijke regels voor vergunningvrij bouwen van aanbouwen en bijgebouwen zijn bij de start van de Omgevingswet in het omgevingsplan van elke gemeente gezet. Dat deel heet de bruidsschat. Volgens het Informatiepunt Leefomgeving (IPLO) kan een gemeente deze regels in haar omgevingsplan aanpassen. Daarom kan het in jouw gemeente anders zijn dan in de buurgemeente.

De regels op hoofdlijnen

In de wet heet een aanbouw, uitbouw of bijgebouw een bijbehorend bouwwerk. Volgens IPLO kan een bijbehorend bouwwerk vergunningvrij zijn als het onder meer aan deze voorwaarden voldoet:

Achter je huis

De aanbouw moet in het achtererfgebied staan. Dat is het deel van je perceel vanaf 1 meter achter de voorkant van je huis. Het gebied direct achter je huis, tussen de doorgetrokken zijmuren, hoort er altijd bij. Aan de voorkant van je huis heb je altijd een vergunning nodig.

Niet te dicht bij openbaar gebied

De aanbouw moet meer dan 1 meter van openbaar toegankelijk gebied staan, zoals een stoep, weg of openbaar pad. Dat kan belangrijk zijn bij een hoekwoning.

Op de grond, zonder dakterras

De aanbouw moet op de grond staan. Een dakterras, balkon of andere buitenruimte op het dak is niet vergunningvrij. Ook mag er geen verblijfsruimte op een verdieping van de aanbouw komen.

Binnen 4 meter van je huis

Dicht bij je huis mag je het meest. Binnen 4 meter van het oorspronkelijke huis geldt:

• Je mag de ruimte gebruiken zoals je huis, dus bijvoorbeeld als keuken, woonkamer of slaapkamer.
• De hoogte is beperkt tot ongeveer 30 centimeter boven de vloer van de eerste verdieping van je huis. Heeft je huis maar één bouwlaag, zoals een bungalow, dan mag de aanbouw niet hoger zijn dan je huis.
• De aanbouw mag nooit hoger zijn dan 5 meter.

De 4 meter wordt gemeten vanaf het oorspronkelijke huis. Een eerdere uitbouw telt daarbij niet als onderdeel van het huis.

Verder dan 4 meter van je huis

Ga je dieper dan 4 meter, dan worden de regels strenger:

• Het gebruik moet ondergeschikt zijn aan het wonen, zoals een berging of garage. Een woonkamer of keuken op dat deel valt daar niet onder.
• De hoogte mag 3 meter zijn. Met een dak van minstens twee schuine dakvlakken mag het onder voorwaarden hoger, tot maximaal 5 meter. Hoe hoog precies, hangt af van de afstand tot de perceelgrens.

Ligt een ruimte deels binnen en deels buiten de 4 meter, dan moet de hele ruimte ondergeschikt worden gebruikt. Voor een woonaanbouw is 4 meter diep vanaf je oorspronkelijke achtergevel daarom in de praktijk een belangrijke grens.

Niet te veel bebouwing

Je mag niet je hele tuin volbouwen. Er is een maximum aan de oppervlakte die je met alle aanbouwen en bijgebouwen samen mag bebouwen. Dat maximum hangt af van de grootte van je achtererf. Bestaande aanbouwen, schuren en bijgebouwen tellen mee. Hoe groter je achtererf, hoe minder je naar verhouding mag bebouwen.

Wanneer heb je toch een vergunning nodig?

Je hebt in de regel een vergunning nodig als:

• je aanbouw niet aan de voorwaarden hierboven voldoet, bijvoorbeeld omdat hij te hoog of te diep is
• je gemeente in het omgevingsplan strengere of andere regels heeft
• je huis een monument is, of in een beschermd stads- of dorpsgezicht ligt
• je aanbouw aan de voorkant van je huis komt, of binnen 1 meter van openbaar toegankelijk gebied

Een vergunning nodig? Dat hoeft geen probleem te zijn. Het betekent wel dat je meer tijd moet rekenen. Volgens IPLO beslist de gemeente bij de gewone procedure in principe binnen 8 weken. Die termijn mag één keer met maximaal 6 weken worden verlengd. Lees meer over de planning in hoe lang duurt een aanbouw.

Vergunningvrij is niet regelvrij

Ook als je geen vergunning nodig hebt, moet je aanbouw voldoen aan de technische regels uit het Bbl. Denk aan de constructie, brandveiligheid en isolatie. Lees meer over de isolatie-eisen in ons artikel over isolatie van een aanbouw.

Daarnaast geldt het burenrecht uit het Burgerlijk Wetboek. Een belangrijke regel: je mag zonder toestemming van je buren geen ramen, deuren of andere openingen maken die binnen 2 meter van de erfgrens uitzicht geven op hun erf. Ook met een vergunning blijft het burenrecht gelden.

Je buren en de erfgrens

Een aanbouw verandert ook iets voor je buren. Denk aan zonlicht, uitzicht en privacy. Een paar tips:

• Vertel je plannen op tijd. Laat de tekening zien en vraag of ze vragen hebben.
• Let op ramen en deuren bij de erfgrens. Binnen 2 meter heb je toestemming nodig.
• Leg afspraken op papier. Geven je buren toestemming, leg dat dan schriftelijk vast.
• Denk aan het plaatsen. Moet er materiaal over hun grond, of staat er even een kraan voor de deur? Overleg dat vooraf.

Meer tips vind je in onze checklist aanbouw voorbereiden.

Zo doe je de vergunningcheck

De vergunningcheck in het Omgevingsloket is de officiële manier om te kijken of je een vergunning nodig hebt. Zo werkt het:

1. Ga naar het Omgevingsloket op omgevingswet.overheid.nl.
2. Vul het adres van je woning in. De regels kunnen per plek verschillen.
3. Kies wat je wilt bouwen, bijvoorbeeld een aanbouw of bijgebouw.
4. Beantwoord de vragen over de maten, de plek en het gebruik.
5. Je ziet of je een vergunning nodig hebt, een melding moet doen of vergunningvrij kunt bouwen.

Twijfel je over de uitkomst? Neem dan contact op met je gemeente. Alleen de gemeente kan je een definitief antwoord geven.

Hulp nodig?

Bij KAS Bouw & Prefab denken we graag met je mee. Bij het ontwerp houden we rekening met de regels en je situatie. Is er toch een vergunning nodig? Dan bespreken we samen hoe je dat aanpakt. Lees meer over een aanbouw laten bouwen of bekijk de regels voor een vrijstaande tuinkamer.

Plannen maken voor je aanbouw?

Vertel ons wat je wilt. We maken een ontwerp dat past bij je huis en een offerte met een vaste prijs.

Vraag een vrijblijvende offerte aan